Jak przygotowywać się do egzaminów? Część 1 | Odcinek 12

Podcast maj 04, 2020

Posłuchaj tego odcinka na iTunes, Spotify, Youtube lub innych.

W dwunastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia prowadzący Aleksander Antoszek rozmawia o przygotowywaniu się do egzaminów.
Wesprzyj Produktywnego Ucznia
Subskrybuj nasz newsletter, Uczyć Się O Nauce

Rzeczy wspomniane w tym odcinku:
Jak się skupić na jednej rzeczy na raz? - 7 Odcinek Produktywnego Ucznia
Jak lepiej notować? - 6 Odcinek
How To Study For Exams - An Evidence Based Masterclass
Włam Się Do Mózgu
Make It Stick

Transkrypt

Intro

Witajcie w dwunastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia. Dzisiaj porozmawiamy o uczeniu się do egzaminów. Ja nazywam się Aleksander Antoszek, jestem założycielem Produktywnego Ucznia i prowadzącym tego podcastu. Ten podcast to 10-minutowe lekcje z tematyki produktywności, efektywnego nauczania, motywacji i innych. Warto zacząć słuchanie od odcinka numer jeden. Produktywny Uczeń jest inicjatywą non-profit; naszym celem jest lepsza edukacja dla wszystkich, nie zarobki. Wszystkie nasze treści są dostępne za darmo i wolne od reklam. Wesprzyj naszą misję na produktywnyuczen.pl/w i zostań częścią pozytywnej zmiany, zarówno indywidualnej jak i systemowej. Wszystkie notatki i linki do tego odcinka oraz transkrypt znajdziecie pod linkiem produktywnyuczen.pl/odc12.

Powtórka z poprzedniego odcinka

Dwa tygodnie temu rozmawialiśmy o niszczeniu złych nawyków. Był to drugi z kolei odcinek o nawykach. Czy skorzystaliście z porad, o których tam mówiliśmy? Czy znaleźliście jakiś zły nawyk, którego możnaby się pozbyć? Serdecznie was zachęcamy do pracowania nad swoimi nawykami, jest to jedna z najlepszych rzeczy, które można dla siebie zrobić.

Wstęp

Przygotowywanie się do egzaminów, oraz ogólnie efektywne zapamiętywanie to bardzo rozległe i skomplikowane tematy. Zbudowanie odpowiedniego systemu i odpowiednich nawyków wspomagających efektywne uczenie się zajmuje sporo czasu i praktyki.

Dlatego zdecydowaliśmy się ten dość spory temat podzielić na dwa odcinki: dziś porozmawiamy o dwóch aspektach nauki do egzaminów: planowaniu i rozumieniu. Natomiast za dwa tygodnie w kolejnym odcinku skupimy się na zapamiętywaniu i sprawdzaniu.

Planowanie nauki

Pierwszym krokiem w procesie uczenia się do egzaminów, lub po prostu przerabiania dokładnie jakiegoś tematu, jest stworzenie planu nauki.

Większość egzaminów, jakie będziemy pisać w życiu wymaga przetworzenia dużych ilości wiedzy. Na przykład matura jest swoistym "podsumowaniem" 12 lat nauki. Nie da się do niej przygotować w kilka tygodni. Można powiedzieć, że do tej matury przygotowujemy się przez całą swoją drogę edukacyjną: od pierwszej klasy podstawówki do trzeciej liceum.

Również wszystkie egzaminy i sesje, które będziemy pisać będąc studentem są zazwyczaj kompleksowe i wymagają umiejętności przeskakiwania z tematu do tematu w płynny sposób.

Sprawdzanie zakresu wiedzy

Pierwszym krokiem do utworzenia naszego planu nauki jest sprawdzenie, czy zbadanie zakresu wiedzy, z którego możemy być sprawdzani na egzaminie. Nie chcemy przecież pominąć czegoś ważnego, ani spędzić dużo czasu na czymś, czego na egzaminie nie będzie.

Do większości egzaminów - a przynajmniej tych ważniejszych, państwowych, istnieją podręczniki i repetytoria. Nie chodzi nam o to, żeby koniecznie czerpać całą naszą wiedzę tylko z takiej książki, tylko zrozumieć zakres wiedzy i twardą ilość tematów z jakimi będziemy musieli się rozprawić. Większość takich repetytoriów czy podręczników posiada na pierwszych stronach spis treści - czyli właśnie spis wszystkiego, co będziemy musieli przerobić.

Przepiszmy sobie ten spis do swojego zeszytu, aplikacji komputerowej, lub arkusza kalkulacyjnego. Najlepiej, jeśli od razu trafi to do arkusza - będziemy później korzystać z arkuszy przy zapamiętywaniu i sprawdzaniu. Po przepisaniu zakresu wiedzy do swojego systemu, zastanówmy się dokładnie nad tym, ile mamy czasu na przygotowanie się do egzaminu. Miesiąc? Trzy? Może rok? A może tylko kilka tygodni? W zależności od tego, ile mamy czasu i tematów, rozpiszmy sobie taki harmonogram nauki.

Nasz harmonogram powinien być oparty na konkretnych datach: ustalmy kiedy i co chcemy robić. Starajmy się też rozłożyć naukę równomiernie w czasie: np. po jednym temacie codziennie, a raz w tygodniu, przykładowo w sobotę, po dwóch. Nie możemy się przeładowywać ilością różnych tematów na raz. Łatwiej jest pochylić się nad tematem, z którym już się zapoznaliśmy, niż przeskakiwać do kompletnie nowych, nieznanych. Najlepiej zaczynać od tych bardziej ogólnych, a kończyć na bardziej szczegółowych.

Jednym z fajnych rozwiązań jest po prostu wrzucenie takiego harmonogramu do swojego kalendarza. Na przykład, w Kalendarzu Google możemy sobie utworzyć osobny kalendarz zatytułowany "przygotowanie" i wpisać w nim konkretne tematy w konkretne daty. Dzięki temu, za każdym razem, gdy będziemy zaglądać do naszego kalendarza będziemy widzieć, gdzie stoimy z nauką i co na nas czeka za rogiem.

Dzięki takiemu dokładnemu harmonogramowi nic ważnego nam nie ucieknie i będziemy porządnie przygotowani z każdego tematu. Oczywiście to, ile z tej wiedzy będziemy w stanie wykorzystać na egazminie zależy od kolejnych kroków: rozumienia, zapamiętywania i sprawdzania.

Przygotuj swoje środowisko

Zanim jeszcze przejdziemy do nauki, wspomnę szybko o tym, jak ważne jest przygotowanie swojego środowiska.

Mówiliśmy już trochę o tym, jak się lepiej skupić w siódmym odcinku naszego podcastu - posłuchaj go pod linkiem produktywnyuczen.pl/odc7.

Nasze miejsce pracy, miejsce nauki, powinno być wolne od zbędnych rozproszeń; niepotrzebnych szpargałów, brudnych naczyń, czy tak zwanych "odkurzaczy uwagi" - lubię tak określać media społecznościowe, video online, gry komputerowe, komiksy, czy inne fajne rzeczy, z których miło się korzysta, ale zarazem potrafią wciągnąć nas na długi czas i odciągać naszą uwagę od nauki.

Rozumienie

Drugim krokiem efektywnego przygotowywania się do egzaminów jest rozumienie, czyli umiejętność rzeczywistego skorzystania z wiedzy.

Często podczas nauki myślimy sobie "Eh, przecież wystarczy, że przeczytam ten rozdział podręcznika i wszystko będę wiedział". Niestety, w dziewięćdziesięciu procentach przypadków, takie podejście nie działa. Aby móc wykorzystać zdobywaną przez nas wiedzę musimy ją dokładnie rozumieć, musimy ją poczuć.

Metoda Feynmana - tłumaczenie

Najprostszym i najoczywistszym sposobem na kompleksowe zrozumienie jakiegoś tematu jest po prostu wytłumaczenie go.

Bardzo przydatna tutaj może być tak zwana Technika Feynmana polegająca na tłumaczeniu kompleksowych zagadnień w prosty sposób. Richard Feynman był jednym z najznakomitszych fizyków dwudziestego wieku. Znany był właśnie z tłumaczenia trudnych konceptów fizycznych w proste sposoby; czy to w swoich książkach, czy na zajęciach, które prowadził.

Metoda nazwana jego nazwiskiem ma na celu uproszczenie i ułożenie nowo zdobytej wiedzy w naszej głowie. Aby z niej skorzystać, najlepiej wyobrazić sobie, że próbujemy wytłumaczyć coś 5-latkowi, który nie ma o tym kompletnie żadnego pojęcia. Możemy nagrać tą swoją próbę wytłumaczenia i następnie odtworzyć ją sobie samemu weryfikując, czy rzeczywiście udało nam się to dobrze wytłumaczyć. Oczywiście, jeśli mamy pod ręką prawdziwego pięciolatka, lub po prostu osobę, która jest kompletnym laikiem w danym temacie, spróbujmy wytłumaczyć im ten temat bezpośrednio.

Aby dobrze wytłumaczyć coś innej osobie, koniecznie musimy wytłumaczyć dlaczego coś jest tak jak jest. Nawet, jeśli nasz temat jest bardzo specifyczny, to wciąż powinniśmy umieć wytłumaczyć w kilku zdaniach, dlaczego on istnieje osobie nie mającej wiedzy w danej dziedzinie.

Przywoływanie informacji

Co prawda, o zapamiętywaniu oraz sprawdzaniu naszej wiedzy będziemy rozmawiać dopiero za dwa tygodnie, to już teraz wspomnę o świętej zasadzie: Jeśli jesteś w stanie zaraz po przeczytaniu o jakimś nowy temacie zamknąć swoje notatki i podręcznik oraz wytłumaczyć go kompletnie swoimi słowami, to najprawdopodobniej już go rozumiesz. Możecie pomyśleć: przecież zaraz po przeczytaniu mogę po prostu odtworzyć informację z pamięci krótkotrwałej i wcale nie nauczyć się danych informacji? Na to odpowiem tak: jeśli opiszecie temat w taki sam sposób jak w książce, to tak, nie nauczyliście się go jeszcze. Jeśli jednak będziecie w stanie opowiedzieć o nim w innej kolejności, korzystając z innych słów, korzystając z kreatywnych analogii, to najprawdopobniej się go już nauczyliście.

Jednym zdaniem: gdy jesteśmy w stanie przekładać i zmieniać formułę informacji w swojej głowie, to jesteśmy już z nimi dobrze zapoznani.

Notatki

Na końcu drugiego kroku, czyli rozumienia wspomnę o notatkach.

O notatkach już mówiliśmy głębiej w szóstym odcinku podcastu, którego możecie posłuchać pod adresem produktywnyuczen.pl/odc6

Podczas robienia notatek na lekcji, wykładzie, czy w trakcie czytania podręcznika powinniśmy raz na jakiś czas zatrzymywać się i pisać krótkie podsumowanie danego tematu.

Oprócz po prostu zapisywania tego, o czym mówi prowadzący, piszmy w osobnym miejscu; na drugiej kartce, na margniesie, na dole strony, jednozdaniowe podsumowania ostatnich kilku informacji. Możemy je zapisywać w formie stwierdzeń, pytań, słów kluczowych, czy nawet rysunków. Chodzi o to, żebyśmy ciągle zadawali sobie pytania: Czego się właśnie dowiedziałem? Dlaczego to jest ważne? W jaki sposób to się łączy z innymi tematami? Jeśli coś przegapiliśmy podczas wykładu czy lekcji, albo czegoś po prostu do końca nie rozumiemy, podejdźmy do prowadzącego zaraz po zakończeniu i dopytajmy się. Póki jescze temat jest dla nas świeży.

Przez takie ciągłe "doszlifowywanie" wiedzy znacznie przyspieszamy proces rozumienia. Jeśli już podczas pierwszego kontaktu z nowymi informacjami będziemy się starali je w pełni zrozumieć, będzie nam znacznie łatwiej zapamiętywać i sprawdzać je później.

Zadanie na dzisiaj

Nawet jeśli nie macie żadnego nadchodzącego egzaminu w nadchodzącym czasie, spróbujcie wykorzystać rozwiązania, o których dzisiaj mówiliśmy przy jakiejkolwiek nauce: zwykłemu robieniu zadań czy uczeniu się jakiegoś hobby; graniu na instrumencie czy programowaniu. Ustrukturyzowane i aktywne zdobywanie wiedzy jest przydatne zawsze i wszędzie, nie tylko przy pisaniu egzaminów.

Podsumowanie

Podsumowując, pierwszymi dwoma krokami konstruktywnego i efektywnego zdobywania nowej wiedzy są planowanie i rozumienie. Planowanie pozwala nam zdobyć odpowiednią długoterminową perspektywę oraz podzielić sporą ilość wiedzy na mniejsze kawałki, a rozumienie upewnia się, że wiedza, którą zdobywamy będzie dla nas realnie użyteczna i będziemy w stanie z niej skorzystać w każdej sytuacji.

Serdecznie was zachęcamy do zaglądnięcia do notatek do tego odcinka, są one dostępne pod adresem produktywnyuczen.pl/odc12 - znajdziecie tam przydatne linki związane z dzisiejszym tematem oraz transkrypt tego odcinka.

Dzięki za słuchanie i do usłyszenia za dwa tygodnie!

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.