Jak przygotowywać się do egzaminów? Część 2. | Odcinek 13

Podcast maj 18, 2020

Posłuchaj tego odcinka na iTunes, Spotify, Youtube lub innych.

W trzynastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia prowadzący Aleksander Antoszek rozmawia o przygotowywaniu się do egzaminów.
Wesprzyj Produktywnego Ucznia
Subskrybuj nasz newsletter, Uczyć Się O Nauce

Rzeczy wspomniane w tym odcinku:
Przykładowa tabela powtarzania wiedzy - Produktywny Uczeń
How To Study For Exams - An Evidence Based Masterclass
Włam Się Do Mózgu
Make It Stick

Transkrypt

Intro

Witajcie w trzynastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia. Dzisiaj porozmawiamy o uczeniu się do egzaminów. Ja nazywam się Aleksander Antoszek, jestem założycielem Produktywnego Ucznia i prowadzącym tego podcastu. Ten podcast to 10-minutowe lekcje z tematyki produktywności, efektywnego nauczania, motywacji i innych. Warto zacząć słuchanie od odcinka numer jeden. Produktywny Uczeń jest inicjatywą non-profit; naszym celem jest lepsza edukacja dla wszystkich, nie zarobki. Wszystkie nasze treści są dostępne za darmo i wolne od reklam. Wesprzyj naszą misję na produktywnyuczen.pl/w i zostań częścią pozytywnej zmiany, zarówno indywidualnej jak i systemowej. Wszystkie notatki i linki do tego odcinka oraz transkrypt znajdziecie pod linkiem produktywnyuczen.pl/odc13.

Powtórka z poprzedniego odcinka

Ten odcinek jest drugą częścią większego tematu przygotowywania się do egzaminów. Dwa tygodnie temu mówiliśmy o planowaniu nauki i rozumieniu nowych informacji. Tamte dwa kroki koniecznie trzeba wykonać przed dwoma, którymi będziemy się dzisiaj zajmować, czyli zapamiętywaniem i sprawdzaniem. Koniecznie przesłuchajcie poprzedni odcinek przed przesłuchaniem tego. Jest on dostępny pod adresem produktywnyuczen.pl/odc12. Jeśli już go przesłuchaliście, mam do was pytanie: Co jest dla was najtrudniejsze w rozumieniu nowych tematów? W jaki sposób sobie z tym radzicie? Z chęcią przeczytamy/posłuchamy waszych odpowiedzi, ślijcie je na adres podcast@produktywnyuczen.pl.

Wstęp

Wiedza, którą zdobyliśmy podczas rozumienia może bardzo łatwo zostać zapomniana. Wielu z nas pamięta momenty, w których spędzaliśmy cały wieczór na uczeniu się jakiegoś tematu tylko po to, aby zapomnieć go całkowicie następnego dnia rano.

W 19 wieku niemiecki psycholog Hermann Ebbinghaus wprowadził po raz pierwszy pojęcie Krzywej zapominania - przedstawiające zależność między ilością przechowywanych informacji w naszej pamięci a upływem czasu. Według Ebbinghausa zapominamy ponad połowę nauczonych informacji w ciągu dwóch, trzech dni od zapoznania się z nimi, jeśli nie powtarzamy ich w jakikolwiek sposób. Krzywa ta potwierdza jak bardzo ważnym jest powtarzać i sprawdzać naszą wiedzę.

Zapamiętywanie

Najpierw przejdźmy do zapamiętywania. Po dokładnym zrozumieniu informacji musimy zaplanować sobie powtórzenia. Spora ilość badań potwierdza, że większości informacji jesteśmy w stanie głęboko się nauczyć i zapamiętać dopiero po 7 powtórzeniach w regularnych odstępach czasu. Zazwyczaj mówi się o 7 dniach z rzędu. Oczywiście, dokładna liczba powtórzeń zależy od rodzaju i poziomu informacji. Te, które trudniej nam powiązać z naszym fizycznym otoczeniem, na przykład wiedza chemiczna czy matematyczna mogą wymagać więcej czasu i więcej powtórzeń.

Powtarzanie rozłożone w czasie

Pierwszym z naszych narzędzi, którymi dzisiaj się zajmiemy jest tabela nauki rozłożonej w czasie. Chodzi w niej o zbudowanie sobie swoistego "rozkładu jazdy" powtórek. Taką tabelkę najlepiej zrobić w formie arkusza kalkulacyjnego.

Wygląda ona mniej więcej tak: w pierwszej kolumnie wypisujemy sobie temat. Tematy znamy już dobrze, ponieważ rozplanowaliśmy sobie pierwszy etap nauki na samym początku. Jesteśmy w stanie te tematy uporządkować od najogólniejszych do najbardziej szczegółowych. W drugiej kolumnie umieszczamy planowaną ilość powtórzeń, która ma nam również wyznaczać jak dobrze jesteśmy zapoznani z danym tematem. W trzeciej zapisujemy datę ostatniego powtórzenia - tak, abyśmy wiedzieli ile czasu już minęło od ostatniego razu i którymi tematami powinniśmy się najpilniej zająć. W czwartej natomiast zapisujemy jedno kluczowe pytanie z całego tematu. Jeśli temat jest dość specyficzny, to może ono obejmować wszystko, czego się uczymy. Jeśli temat jest bardziej ogólny, to albo rozbijmy go na mniejsze, albo zapiszmy pytanie dotyczące czegoś, co można zapomnieć. Najlepiej podchwytliwe, wymagające kompleksowego zrozumienia całego tematu. W piątej kolumnie zapisujemy odpowiedź na pytanie i zmieniamy kolor tekstu na biały - tak, aby nie było tej odpowiedzi widać bez konieczności kliknięcia w daną komórkę.

Przejdźmy teraz przez proces korzystania z takiej tabelki. Przykładowo mamy 30 tematów do zapamiętania. 3 z nich są tematami wprowadzającymi, więc są bardziej ogólnikowe, ale również mniej skomplikowane. Chcemy każdy z tematów, dla bezpieczeństwa, powtórzyć przynajmniej 7 razy. Po rozpisaniu tematów w pierwszej kolumnie, wpisujemy w każdej komórce drugiej kolumny liczbę 7 - chyba, że z którymś z tematów się już wcześniej zetknęliśmy. Może nie trzeba go będzie powtarzać aż tak wiele razy. Kolumnę trzecią na razie pozostawiamy pustą  ponieważ jeszcze niczego nie powtórzyliśmy. Zapełnienie czwartej kolumny będzie najtrudniejsze - będziemy dopiero w stanie to zrobić po pierwszym zapoznaniu się z tematem, czyli zrozumieniu. No i na końcu w piątej kolumnie wypisujemy odpowiedzi na pytanie. Im bardziej konkretne, tym lepiej.

Konkretny harmonogram powtarzania, czyli co dzisiaj będę powtarzał zależy w stu procentach od nas. Możemy z góry rozpisać sobie kolejność, tak jak sugerowałem w poprzednim odcinku. Powtarzając w ten sposób będziemy mieć pewność, że podzieliliśmy swój czas równo na wszystkie tematy. Sugeruję to podejście dla osób, które korzystają z tego systemu po raz pierwszy. Możemy też po prostu po otwarciu naszej tabelki ręcznie sprawdzać którego tematu dawno nie ruszaliśmy, oraz który z nich musimy najwięcej razy jeszcze powtórzyć. Jedną zasadę warto zawsze stosować: lepiej powtarzać tematy w sposób wymieszany, niż po kolei. A przynajmniej w kolejnych już powtórzeniach. Powtarzając tematy nie po kolei zwiększamy naszą płynność posługiwania się nimi. Jeśli będziemy zawsze powtarzać je w ten sam sposób, nasz mózg może po prostu zapamiętać kolejność odpowiedzi na pytania a nie rzeczywiście zapamiętać wiedzę.

Po powtórzeniu danego tematu, podczas którego oczywiście możemy korzystać z technik, o których mówiliśmy w poprzednim odcinku, przychodzi pora na sprawdzenie.

Zadajmy sobie nasze pytanie testowe. Jeśli odpowiedzieliśmy błędnie, zmieńmy tło danego tematu na czerwony. Będziemy wiedzieć, że musimy nad nim jeszcze sporo popracować. Jeśli odpowiedzieliśmy częściowo poprawnie, ustawmy kolor na pomarańczowy. Jest to taki stan pośredni. A w sytuacji, gdzie ten temat już opracowaliśmy bardzo dokładnie i jesteśmy w stanie odpowiedzieć kompleksowo na nasze pytania sprawdzające, kolor zmieńmy na zielony. Ten system samo-sprawdzania jest bardzo przydatny przy śledzeniu naszych postępów.

Jeśli jakiś temat dość szybko ustawimy na kolor zielony, a mamy jeszcze trochę czasu na powtórzenie go, albo cały czas nie jesteśmy pewni, że zapoznaliśmy się z nim dobrze, zmieńmy nasze pytanie sprawdzające. Możemy też zwiększyć liczbę pytań, jeśli temat jest wyjątkowo trudny.

Po kilkudziesięciu dniach powtarzania wiedzy w taki sposób powinniśmy zapamiętać ją dobrze przynajmniej na następne kilka miesięcy. Aby potwierdzić naszą wiedzę - jeśli oczywiście jeszcze mamy czas - odczekajmy tydzień od ostatniej powtórki i napiszmy swoisty "egzamin próbny", może to być arkusz z poprzednich lat, jeśli takie są dostępne, lub może to być po prostu zbiór wszystkich pytań, które same stworzyliśmy. Odpowiedzmy na nie wtedy w takiej kolejności, w jakiej mogą one być na prawdziwym egzaminie.

Fiszki

Taką tabelę powtórzeń można również stworzyć w formie fiszek. Fiszki pewnie większość z nas kojarzy jako małe karteczki, na których z jednej strony zapisane są słowa po polsku, a z drugiej w jakimś obcym języku.

Fiszki możemy sobie stworzyć samemu, korzystając np. z pudełka po butach i dzieląc je na kilka części, przykładowo na trzy symbolizujące status zapamiętania: czerwony, pomarańczowy i niebieski. Z jednej strony fiszek zapisujemy pytanie a z drugiej odpowiedź.

Fiszki są ciekawą alternatywą dla osób, które preferują pracować z wiedzą w bardziej przestrzenny sposób. Fiszki są używane od ponad 100 lat przez miliony osób uczących się.

Można też skorzystać z cyfrowych aplikacji do fiszek, takich jak Anki czy Quizlet. W naszej opinii są one słabszym rozwiązaniem, ponieważ przygotowanie ich zajmuje sporo czasu - więcej niż tabela, a dalej nie dają nam tego aspektu fizyczności i przestrzeni, jak w fiszkach papierowych. Oczywiście, jeśli komuś taka metoda odpowiada, to zachęcamy do korzystania z niej.

Zadanie na dzisiaj

Zadanie na dzisiaj. Zobacz przykładową tabelkę powtórzonego zapamiętywania, którą zamieściliśmy w notatkach do tego odcinka. A jeśli przygotowujesz się do jakiegoś egzaminu w tej chwili, lub będziesz w najbliższym czasie, stwórz taką tabelkę dla siebie.

Podsumowanie

Podsumowując, wiedza potrafi być prosta do zrozumienia za pierwszym razem, ale znacznie trudniejsza do zapamiętania na dłuższą metę. Stworzenie odpowiedniego systemu powtarzania oraz sprawdzania determinuje nasze wyniki na egzaminach. Dlatego warto już dziś skorzystać z tego, o czym dzisiaj mówiliśmy.

Na koniec tego dużego tematu przygotowywania się do egzaminów chcielibyśmy wam polecić książkę Radka Kotarskiego Włam się do mózgu. Opowiada ona o przygodzie autora z uczeniem się języka szwedzkiego oraz eksperymentowania z różnymi mniej lub bardziej efektywnymi metodami rozumienia, zapamiętywania i sprawdzania.

Serdecznie was zachęcamy do zaglądnięcia do notatek do tego odcinka, są one dostępne pod adresem produktywnyuczen.pl/odc13 - znajdziecie tam przydatne linki związane z dzisiejszym tematem oraz transkrypt tego odcinka.

Dzięki za słuchanie i do usłyszenia za dwa tygodnie!

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.