Jak podsumować rok? | Odcinek 17

Podcast gru 28, 2020

Posłuchaj tego odcinka na Apple Podcasts, Spotify, YouTube lub innych.

W siedemnastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia prowadzący Aleksander Antoszek rozmawia o podsumowaniu mijającego roku i planowaniu nadchodzącego.

Wesprzyj Produktywnego Ucznia
Dostawaj powiadomienia o nowych odcinkach na maila

Rzeczy wspomniane w tym odcinku:

Arkusz YearCompass

Your Theme - CGP Grey

Transkrypt

Intro

Witajcie w siedemnastym odcinku podcastu Produktywnego Ucznia. Dzisiaj porozmawiamy o podsumowaniu roku. Ja nazywam się Aleksander Antoszek, jestem założycielem Produktywnego Ucznia i prowadzącym tego podcastu. Ten podcast to 10-minutowe lekcje z tematyki produktywności, efektywnego nauczania, motywacji i innych. Warto zacząć słuchanie od odcinka numer jeden. Produktywny Uczeń jest inicjatywą non-profit; naszym celem jest lepsza edukacja dla wszystkich, nie zarobki. Wszystkie nasze treści są dostępne za darmo i wolne od reklam. Wesprzyj naszą misję na produktywnyuczen.pl/w.

Wstęp

Rok 2020 powoli dobiega końca. Na pewno zapamiętamy go jako rok inny niż wszystkie do tej pory, a może nawet - jako najdziwniejszy rok naszego życia. Część z nas będzie go wspominać jako bardzo trudny rok nagłej zmiany, inni natomiast będą widzieć w nim długo wyczekiwany okres spokoju i odpoczynku. Niezależnie od tego jak nam ten rok minął, warto go podsumować.

Podsumowanie roku to bardzo wartościowe narzędzie do refleksji, patrzenia w przeszłość i wyciągania ważnych lekcji na przyszłość. Jak pewnie dobrze wszyscy wiemy, nauka na własnych doświadczeniach jest najbardziej skuteczna. Dlatego właśnie warto podsumowywać rok. Nie akurat ten, ale też każdy kolejny.

Oprócz podsumowania mijającego roku warto również zaplanować nadchodzący. Ach, może słowo "zaplanować" jest tutaj błędne. Bardziej "przygotować zarys rzeczy, które najprawdopodobniej się wydarzą, oraz rzeczy, które chcielibyśmy aby się wydarzyły". Ten rok pokazał nam bardzo dobrze, że nasze plany mogą runąć szybko pod wpływem zewnętrznych czynników. Warto jednak odpowiedzieć sobie na pytanie "co chcę, aby w tym roku się wydarzyło?", żeby móc codziennie do tej wizji dążyć.

Materiały

W tym odcinku opowiem o samym procesie jak i swoich refleksjach związanych z podsumowaniem i planowaniem roku.

Na podsumowanie roku warto poświęcić trochę nieprzerwanego czasu. Mi to zajmuje zazwyczaj około trzech godzin. Na początku musimy przygotować i zebrać potrzebne nam materiały.

Serdecznie polecam wam arkusz YearCompass, z którego sam korzystam od lat. Jest to dwudziestrostronicowy arkusz do wypełnienia, który zadaje różne pytania o mijający i nadchodzący rok. Link do YearCompass znajdziecie w notatkach do tego odcinka.

Bardzo przydatne podczas podsumowania roku będą nasze kalendarze, planery, dzienniki, pamiętniki. Miejsca, w których zapisywaliśmy plany i wspomnienia, wydarzenia i zadania, refleksje. Czasami warto również przeglądnąć media społecznościowe, ponieważ dla wielu z nas funkcjonują jako swoista forma dziennika.

Podsumowanie 2020

Samo podsumowywanie roku opiera się głównie na zadawaniu pytań i wracaniu do konkretnych wspomnień. Ja lubię myśleć o tym w kilku kategoriach: wydarzeniach, lekcjach, momentach, relacjach, myślach i pomysłach.

Wydarzenia

Wydarzenia to są po prostu rzeczy, które się odbyły w mijającym roku. Zaplanowane lub nie. Nie muszą być one powiązane z jakąś konkretną zmianą, jakąś myślą. Jednak warto z nich wybrać sobie kilka, które miały na nas największy wpływ. Czasami te najbardziej wpływowe mogą się okazać inne od tych "największych". Na przykład, zmiana szkoły ("duże" wydarzenie dla wielu), może się okazać mniej wpływowa niż kilkudniowy wyjazd w góry. Nie sugeruję, że zawsze tak jest, ale zwracam uwagę, żeby być w tej kategorii wyjątkowo czułym i niekoniecznie myśleć o dużych wydarzeniach jako ważnych wydarzeniach. To, co jest ważne dla ciebie może być kompletnie inne niż to, co jest ważne dla innych.

Wywodzi się z tego pytanie: jakie były trzy najważniejsze dla mnie wydarzenia w mijającym roku?

Lekcje

Lekcje są to rzeczy, których nauczyliśmy się w danym roku. Wiedza - zarówno w tradycyjnym jak i bardziej "życiowym" znaczeniu tego słowa, którą zdobyliśmy w tym roku. Najlepiej, jeśli jest to wiedza wywodząca się z naszych porażek, trudnych momentów. Takie lekcje są najbardziej wartościowe i pozostają w naszej głowie najdłużej.

Zastanów się: jakie trzy lekcje odkryłeś w tym roku? Czego się nauczyłeś, o sobie, o życiu, o tym, na czym ci zależy?

Momenty

Momenty to chwile warte zapamiętania. Może to być jeden wieczór spędzony z przyjaciółmi. Lub kilka popołudniowych godzin spędzonych w parku na trawie. Albo ten jeden raz, gdy szliśmy do sklepu i spotkaliśmy starego przyjaciela. Momenty nie muszą być powiązane z jakąś wielką, rozwojową wartością. Są to wybrane chwile z wielu, które chcemy zachować na przyszłość. Odkrywanie takich momentów może nam pomóc w znajdowaniu wartości i satysfakcji ze zwykłych, codziennych rzeczy. Po prostu miło do nich wracać.

Znowu, konkretne pytanie: jakie (choć jeden, najlepiej trzy) momenty z tego roku chciałbym zapamiętać?

Relacje

W relacjach natomiast chodzi o wybranie kilku osób, z którymi mieliśmy wyjątkowo ważne relacje w tym roku. Niekoniecznie chodzi o same osoby, ich cechy, ich wady, ich zainteresowania. Raczej chodzi o nasze interakcje z nimi oraz wartość z tego powstałą. To jest wyjątkowo osobista kategoria - musimy sami dla siebie oznaczyć, czym jest wartościowa relacja. Może się okazać, że najbardziej wartościowa była dla nas relacja z człowiekiem, z którym spędziliśmy mało czasu w skali całego roku. Albo na odwrót. A może nie widzieliśmy się z tą osobą w ogóle? Tylko pisaliśmy i rozmawialiśmy?

Kolejne pytanie: jakie trzy relacje były dla mnie najbardziej wartościowe w tym roku?

Myśli

Kategoria "myśli", to jest coś, co ja osobiście lubię sobie wrzucać i polecam ją szczególnie osobom czytającym dużo, interesujących się filozofią, socjologią, psychologią. Choć jak najbardziej może być ona przydatna dla wszystkich.

W "myślach" staram się odnaleźć kilka - najlepiej to moje ulubione trzy - myśli filozoficznych, problemów, dylematów, modeli myślowych, które miały na mnie największy wpływ w mijającym roku. Może pochodziły one z jakiejś konkretnej książki, którą czytałem. Może usłyszałem je na jakimś wykładzie, w którym brałem udział. Chodzi o myśli, systemy, koncepty, które wziąłem pod lupę i którymi kierowałem się w tym roku. Staram się ocenić też, czy miały one pozytywny czy negatywny efekt. I czy warto je wprowadzić na stałe do mojego życia.

Pomysły

Ostatnią kategorią "rzeczy", które warto podsumować są pomysły. W pewien sposób są one podobne do myśli, jednak różnią się w jeden znaczący sposób, są nasze. Pomysły to projekty, które wymyśliliśmy. To twórczość, którą stworzyliśmy lub chcemy stworzyć. To wartości, na które wpadliśmy w tym roku i chcemy rozwijać dalej.

Pomysły pochodzą od nas, nie z zewnątrz. Nie muszą być w stu procentach oryginalne, wystarczy, żebyśmy czuli, że są nasze. Takie odnajdywanie i rozwijanie swoich pomysłów jest świetnym ćwiczeniem na kreatywność.

Planowanie 2021

Proces "planowania", a raczej "tworzenia wizji" na kolejny rok lubię zacząć od ustalenia motywu.

Motyw

Roczne motywy to alternatywa dla postanowień noworocznych.

Problem z postanowieniami noworocznymi jest taki, że bardzo często poddajemy się już w połowie stycznia. Postanowienia takie jak "schudnę 15 kilogramów", czy "rzucę palenie" są stosunkowo nierealistyczne; same w sobie nie zawierają żadnych podpowiedzi czy też motywacji do pracy przez cały rok. Łatwo się poddać, łatwo być złym na siebie, że nam się nie udało.

Dlatego właśnie twórcy podcastu Cortex proponują inne rozwiązanie: wymyśl sobie motyw, czyli taki dość ogólnikowy temat przewodni, na którym chcesz się skupić w nadchodzącym roku. Dopiero pod taki dość ogólny i niekonkretny motyw podpinamy konkretne nawyki, które będziemy budować. Więcej o nawykach możecie usłyszeć w dziesiątym i jedenastym odcinku naszego podcastu.

Motywy są bardzo osobiste i dla każdego z nas mogą znaczyć coś innego. Na przykład, dla kogoś "rok podróży" może oznaczać poznawanie nowych miejsc na świecie. A dla kogoś innego zbadanie swojej rodziny i swoich korzeni, znalezienie swojej tożsamości. "Rok skupienia" może dla jednej osoby być rokiem ciężkiej pracy czy nauki, a dla innej osoby skupieniem się na swoich bliskich.

Warto te motywy ustalać sobie dość ogólnie oraz tak, żeby dotykały w jakiś sposób każdej dziedziny naszego życia. Tak, aby nic nie zostało zaniedbane.

Link do filmiku tłumaczącego koncept motywów znajdziecie w notatkach do tego odcinka.

Cechy i nawyki

Tak jak mówiłem chwilę temu, oprócz ogólnego motywu, warto zastanowić się nad konkretnymi cechami charakteru i nawykami, które chcielibyśmy zbudować. Tak jak wspominałem w odcinku dziesiątym, nawyk składa się z czterech elementów: podpowiedzi, pragnienia, odpowiedzi i nagrody. Aby nasze nowe nawyki zostały na długo, musimy zanalizować dokładnie te cztery elementy, zastosować prawa zmiany zachowania i stworzyć odpowiednie warunki.

Wydarzenia/relacje

Wspomnę tutaj szybko o tym, że podczas planowania oczywiście warto zastanowić się nad tymi samymi rzeczami, które przed chwilą podsumowywaliśmy, czyli; wydarzeniami, lekcjami, momentami, relacjami, myślami i pomysłami. Nie musimy przewidywać przyszłości, wystarczy, że wybierzemy to, nad czym chcemy się skupić.

Podsumowanie

Podsumowując, powtórzę to, co już na tym podcaście mówiłem wiele razy: retrospektywa i refleksja są jak supermoce. Dzięki nim jesteśmy w stanie zanalizować naszą przeszłość, uczyć się na błędach i cieszyć się w pełni ze zwycięstw. Możemy znacznie bardziej świadomie nakreślić naszą przyszłość.

Jeśli chodzi o planowanie, to zostawię was z cytatem Dwighta Eisenhowera:

Plany są niezbędne, ale planowanie jest bezużyteczne

Pamiętajcie jeszcze jedno: po analizie powinna nastąpić synteza, znalezienie ogólnych wniosków łączących całość. Co za dużo wchodzenia w szczegóły przeszłości to niezdrowo.

Życzę wam, drodzy słuchacze, wszystkiego dobrego w kolejnym roku. Spokoju, spełnienia, ciepła i zrozumienia!

Dzięki za słuchanie, do usłyszenia za dwa tygodnie.

Great! You've successfully subscribed.
Great! Next, complete checkout for full access.
Welcome back! You've successfully signed in.
Success! Your account is fully activated, you now have access to all content.